Voetbaltrainer in een rolstoel: waarom passie geen grenzen kent

Kan iemand voetbaltrainer zijn die zelf nooit heeft gevoetbald?
Het antwoord van Josip Hrgovis is duidelijk: ja.

Hij is al twaalf jaar voetbaltrainer en doet dat inmiddels al meerdere jaren als beroep. Tegenwoordig traint de 33-jarige een team bij TSV Gräfelfing. Het bijzondere: Josip leeft sinds zijn geboorte met stijve gewrichten en de daarmee gepaard gaande spierzwakte en is afhankelijk van een rolstoel.

Wat voor velen in eerste instantie als een obstakel kan lijken, speelt voor Josip een heel andere rol. Voor hem staat niet de rolstoel centraal, maar het voetbal.

De liefde voor voetbal was er altijd al

Josip groeide op in Kroatië en was als kind al enthousiast over voetbal. Het eerste wereldkampioenschap dat hij bewust volgde, was het WK van 1998, waarin Kroatië verrassend de derde plaats behaalde.

Net als veel andere kinderen bracht Josip zijn tijd door op het trapveldje. Binnen zijn mogelijkheden speelde hij zelf voetbal en scoorde hij zelfs af en toe met een kopbal.

Maar op een gegeven moment kwam een vriend met de beslissende aanmoediging:

„Probeer het eens als trainer, want je ziet op het voetbalveld dingen die anderen niet zien.”

Eerst stelde Jos zichzelf de vraag:

„Kan iemand trainer zijn die nooit zelf professioneel heeft gevoetbald?”

Hij besloot het gewoon te proberen.

De eerste stap als voetbaltrainer

In februari 2014 begon Jos bij TSV Neuwied. Daar nam hij een E-jeugdteam met kinderen van negen en tien jaar onder zijn hoede.

Veel tijd om te wennen was er niet. De club zocht een trainer en Jos kreeg de kans om zich te bewijzen.

Voor de club stond vanaf het begin vast: zijn rolstoel is geen obstakel.

Het sportcomplex was toegankelijk en Josip kon zonder onnodige hindernissen aan zijn nieuwe taak beginnen.

Ook de reactie van de kinderen was opmerkelijk onbevangen. Terwijl volwassenen soms eerst de rolstoel opmerken, waren de kinderen vooral nieuwsgierig.

„Gaaf voertuig, mag ik ook een keer rijden?” – Vragen als deze waren voor de jonge spelers veel belangrijker dan het feit dat hun trainer in een rolstoel zit.

Wanneer vooroordelen van buitenaf komen

In de afgelopen twaalf jaar heeft Josip veel ervaring opgedaan. Zo trainde hij onder meer teams in het mannenvoetbal en was hij daarbij ook actief in de Landesliga en Bezirksliga.

Juist daar kreeg hij af en toe met vooroordelen te maken.

Eén ervaring is hem bijzonder bijgebleven. Zijn team stond tegen een tegenstander al bij rust duidelijk met 4-0 voor. Uiteindelijk stond er een nog duidelijkere overwinning op het scorebord.

Tijdens de wedstrijd hoorde Josip achter zich een toeschouwer die zich denigrerend uitliet over een team dat werd getraind door iemand in een rolstoel.

Josip draaide zich om, glimlachte en ging daarna gewoon verder.

Misschien is dat precies zijn sterkste antwoord op vooroordelen: niet blijven stilstaan, maar doorgaan.

„Je bent altijd coach“

De mooiste momenten uit Jos' trainerscarrière hebben echter weinig te maken met resultaten of klasseringen.

Hij is er bijzonder trots op dat spelers soms zelfs bewust naar een ander team overstapten omdat ze door hem getraind wilden worden.

Nog belangrijker voor hem zijn de ontmoetingen jaren later.

Voormalige spelers die hem nog steeds begroeten met „Servus Coach“. Wanneer Josip er dan op wijst dat hij inmiddels helemaal niet meer hun trainer is, komt soms het antwoord:

„Je bent toch altijd coach.“

Voor Josip zijn zulke momenten nog altijd onbetaalbaar.

De waardering is nog groter wanneer voormalige spelers hem vertellen dat ze zich hem herinneren als hun beste trainer.

Eén uitspraak raakt hem daarbij bijzonder:

"Als mensen met je omgaan, zien ze de rolstoel gewoon niet."

Precies daarin schuilt voor Josip een van de grootste vormen van erkenning. Niet de rolstoel moet bepalen hoe anderen naar hem kijken, maar de mens, de trainer en de persoonlijkheid daarachter.

Inclusie betekent meer dan toegankelijkheid

Toegankelijkheid is belangrijk. Hellingsbanen, liften, geschikte paden en toegankelijke sportaccommodaties scheppen de voorwaarden voor deelname van mensen met een beperking.

Toch gaat inclusie nog een stap verder.

Het gaat erom mensen niet te reduceren tot hun beperking.

Josip laat dat indrukwekkend zien. Voor zijn spelers is hij in de eerste plaats hun coach. Degene die trainingen plant, aanwijzingen geeft, fouten corrigeert en zijn team verder wil ontwikkelen.

De rolstoel is daarbij slechts een deel van zijn verhaal – niet zijn volledige identiteit.

„Er zullen altijd mensen zijn die over je praten“

Een van de belangrijkste boodschappen van Josip richt zich niet alleen tot mensen met een beperking.

Volgens hem zullen er altijd mensen zijn die anderen beoordelen. Op hoe iemand eruitziet, hoe iemand leeft of welke keuzes iemand maakt.

Daar kun je weinig aan veranderen.

De doorslaggevende vraag is daarom een andere:

"Waarom zou je je eigen leven afhankelijk maken van wat andere mensen denken?"

Zijn antwoord is duidelijk:

Doe je ding.

Niet wat anderen van je verwachten. Niet wat je vrienden juist vinden. En ook niet per se wat je ouders juist vinden.

Maar wat jij wilt, niet waar je zelf van overtuigd bent.

Een voorbeeld van wat mogelijk is

Het verhaal van Josip Hrgovic laat zien dat grenzen vaak niet ontstaan waar je ze in eerste instantie vermoedt.

Natuurlijk zijn er lichamelijke beperkingen en situaties die voor mensen met een beperking moeilijker zijn. Ook barrières in het dagelijks leven en de sport bestaan nog steeds.

Maar minstens zo belangrijk is het om mogelijkheden te creëren en mensen de kans te geven hun vaardigheden te laten zien.

Een voetbaltrainer hoeft niet per se zelf op het veld te kunnen staan om het spel te begrijpen.

En iemand in een rolstoel hoeft niet af te zien van bepaalde rollen of levensgebieden, alleen omdat anderen misschien niet geloven dat hij of zij dat kan.

Jos zette twaalf jaar geleden de eerste stap.

Tegenwoordig is hij al jaren voetbaltrainer – en voor veel voormalige spelers nog altijd gewoon één ding:

Coach.

Onze conclusie

Het verhaal van Jos herinnert ons eraan om mensen niet in de eerste plaats te beoordelen op hun beperkingen, maar op wat ze kunnen, wat hen beweegt en waarvoor ze warm lopen.

Want soms heb je niet de perfecte omstandigheden nodig, maar gewoon de moed om te beginnen.